با سلام . آدرس مرکزبهداشت غرب تهران :خیابان آزادی -خیابان استاد معین خیابان دستغیب غربی مرکز بهداشت غر ب تهران.... تلفن : 66015524 جهت استفاده کامل از سایت از براوزر های ( firefox - google chrome ) استفاده فرمایید . جهت یافتن اطلاعات مورد نظر به زیر سایت مربوطه مراجعه فرمایید

ساعت
تقویم
جمعه ٣١ شهريور ١٣٩٦
اطلاعیه ها و فرم ها

دستورالعمل

 

نحوه نگهداري كنتراسپتيوها

 

مشخصات مستند

 

 

كد

DL/MN/0100

تاريخ تصويب

10/12/85

 

شرح آخرين بازنگري

 

 

تهيه‌كنندگان

دكتر ويدا واحدي – فاطمه ستوده

 

تأييد مستند

 

 

توزيع مستند

 

 

 

 

سرپرست واحد

نماينده‌ي مديريت

سطح كاربري

 

نام و نام خانوادگي

دكتر ويدا واحدي

دكتر عليرضا احمدوند

اين مستند در سطح/ سطوح زير كاربري دارد:

·     ستاد مناطق

·     مراكز بهداشتي و درماني و پايگاه ها

 

امضا

 

 

سمت گيرنده

 

 

 

9001logoدستورالعمل  روشهاي نگهداري كنتراسپتيوها

كد:

DLMN0100

 

دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي- درماني ايران - مركز بهداشت غرب تهران

 

  برای اين كه کنتراسپتيو ها با کيفيت مطلوب به دست مشتری نهايي (مصرف کننده ) برسند ، بايد در محلی با شرايط مناسب و استاندارد نگهداری گردند. در صورت رعايت استاندارد های نگهداری کنتراسپتيو ها می توان مطمئن بود که کيفيت نگهداری آنها مناسب بوده و کنتراسپتيو هايي که از اين محل های نکهداری توزيع می شوند از کيفيت مطلوبی برخوردارند. در صورت رعايت اين شرايط در سطوح مختلف ارائه خدمت ، گيرنده خدمت  نيز از کيفيت خدماتی که دريافت میکند اطمينان دارد.مديران تأ مين کنتراسپتيو ها نيز از اين راه می توانند پيگير حصول شرايط استاندارد در محل های نگهداری کنتراسپتيو ها باشند.وجود مقادير زياد کنتراسپتيو های غير قابل مصرف در برخی محل های نگهداری ، میتواند اين مفهوم را در ذهن تداعی کند که نياز بعضی از متقاضيان خدمت در بعضی از مناطق بر آورده نشود .شرايطی که در زير خواهد آمد ، اصول عمومی هستند که بايد در محل های نگهداری کنتراسپتيو ها رعايت شود. بديهی است در محل های ارائه خدمت مانند خانه8 بهداشت ، پايگاه بهداشتی و مرکز بهداشتی و درمانی شرايط ، بايد تطبيق داده شده و برای مثال بجای استفاده از پالت ، قفسه هايي که قابليت نگهداری کنتراسپتيو ها را بالاتر از سطح زمين فراهم می کنند ، مد نظر قرار گيرد.

 

الف – نظافت محل نگهداری کنتراسپتيو ها در فاصله های زمانی معين

     حشرات و جوندگان ، کنتراسپتيو ها و بسته بندی آنها را می خورند . تميز کردن محل نگهداری کنتراسپتيو ها و نيز قرار ندادن غذا و نوشيدنی در اين محل ها ، باعث کاهش تمايل حشرات و جوندگان برای ورود به محل‌های نگهداری کنتراسپتيو ها می شود. اگر جانورانی مانند موش مشکل اساسی برای انبار ها بوجود آورند ، استاده از حيواناتی مانند گربه جايگزين مناسبی برای استفاده از مواد  شيميايي ( مانند مرگ موش ) است.

 

ب – نگهداری کنتراسپتيو ها در محل خشک ، روشن ، با تهويه مناسب و دور از نور مستقيم آفتاب 

     گرمای شديد و قرار گرفتن در معرض نور مستقيم ، تغيير ماهيت ( فيزيكي و شيميايي) كنتراسپتيو‌ها را به دنبال داشته و سبب كاهش عمر مفيد آنها خواهد شد.

در صورت افزايش دماي محل نگهداري كاندوم به بيش از حد مجاز (درج شده در بسته‌بندي كاندوم‌ها)، لاتكس كاندوم شروع به خراب شدن مي‌كند. اگر كاندم به مدت طولاني در معرض گرما قرار گيرد، زمان انقضا مصرف آن از زماني كه روي بسته‌بندي‌ها درج شده است زودتر فرا مي‌رسد.‍{تهويه متبوع} يكي از روش‌هاي بسيار مناسب براي متعادل نگه داشتن دماي محل نگهداري كنتراسپتيو‌‌ها وليكن با توجه با گراني، بهره‌گيري از آن در بسياري از موارد مقدور نيست. ابزاري مانند پنكه‌هاي سقفي و دستگاه‌هاي تهويه با فشار با توجه به ارزان بودن و نظر به اينكه گردش هواي مناسبي را در محل‌هاي نگهداري كنتراسپتيو‌ها ايجاد كرده و از اين طريق دماي محيط را كاهش مي‌دهد، مي‌توانند جايگزين مناسبي براي سيستم‌هاي تهويه مطبوع به شمار آيد.

نور مستقيم آفتاب نيز يكي از عواملي است كه با افزايش دماي كنتراسپتيو‌ها ، كيفيت آنها را در معرض تهديد قرار مي‌دهد. براي پرهيز از اين مشكل بايد كنتراسپتيو‌ها در جعبه‌هايي كه با آن ها حمل شده‌اند نگهداري شده و نيز از تابش مستقيم نور آفتاب به درون محوطه‌ي محل‌هاي نگهداري كنتراسپتيو‌ها پيش‌گيري به عمل آيد. در سطوح پايينتر ( مانند مراكز درماني و خانه هاي بهداشت ) اين كار با نگهداري كنتراسپتيو ها در جعبه هاي كوچكتر ( كه در درون جعبه هاي بزرگتر تحويل گرفته شده از توليد كننده ها يا سطوح بالاتر قرار دارند‌) ممكن مي گردد. بديهي است كه جلوكيري از تابش مستقيم نور آفتاب در انبارهاي سطوح پايينتر و واحد هاي ارائه خدمت به راحتي با نصب پرده هاي ارزان قيمت عملي است.

 

 

پ – حذف خطر نفوذ آب به محل انبار‌ها

نفوذ آب به كنتراسپتيو ها و بسته بندي هاي آنها آسيب مي زند. حتي اگرخود كنتراسپتيو ها با نفوذ آب تخريب نشود ، تخريب بسته بندي آن توسط آب و نا مطلوب شدن شكل ظاهري آنها ، عدم پذيرش گيرنده خدمت را به دنبال خواهد داشت . ترميم سقف ها و ديوارهايي كه آب از آن ها نشت مي كند و نيز جلوگيري از نشت آب از پنجره ها اين مشكل را در حد قابل توجهي حل خواهد كرد . همچنين قرار دادن كنتراسپتيو ها در انبار هاي بزرگتر ( سطوح شهر ستان ، معاونت بهداشتي و سطوح بالاتر) روي پالتهايي با 10 سانتيمتر از سطح زمين و فاصله 30 سانتيمتر از ديوار ها مانع تخريب كنتراسپتيو ها توسط آب خواهد شد .

اين فرايند در سطوح ارايه خدمت ( خانه هاي بهداشت و مراكز بهداشتي درماني ) ، با قرار دادن كنتراسپتيو ها در كمد ها و قفسه هاي دارويي و يا با استاده از قفسه هاي كه داراي فاصله مناسب از زمين و ديوار ها مي باشند قابل حصول است ( 10 سانتيمتر فاصله از سقف و ديوار ها).

 

ت- اطمينان از وجود ابزار آتش نشاني و افراد آشنا با نحوه استفاده از اين لوازم

   آب وسيله مناسبي براي خاموش كردن آتش هاي چوب و كاغذ مي باشد ولي در آتش سوزي هاي با منشاء جريان الكتريسيته كمك كننده نيست . وجود كپسول هاي آتش نشاني ( كه در دوره هاي مناسبي باز ديد شده باشد) ، در محل هاي مناسب ( نزديك در هاي ورود و خروج) از اهميت خاصي برخوردار است. در صورت عدم دسترسي به كپسول هاي  آتش نشاني ، سطل هاي آماده شن جايگزين مناسبي براي آن ها است .مهمترين مسئله در اين موارد وجود پرسنل آمو زش ديده اي است كه از هر كدام از ابزار در دسترس براي خاموش كردن آتش استفاده نمايند. 

 

ث- دور نگهداشتن كاندوم( لاتكس) از موتور هاي برقي و نور لامپهاي مهتابي

   موتور هاي الكتريكي و نورلامپهاي مهتابي به خاطر توليد اوزون ، به سرعت كاندوم و ساير محصولات ساخته شده از لاتكس را تخريب مي كنند. نگهداري كاندوم در جعبه ها و كارتن هايي ( كه در آنها بسته بندي مي شوند ) از خراب شدن اين كنتراسپتيو ها ( در صورت مواجهه با مقدار كمي از اوزون ) جلوگيري خواهد كرد . يك اقدام ديگر براي جلوگيري از تخريب كاندوم توسط اوزون ايجاد شده از لامپهاي مهتابي و موتور هاي الكتريكي ، دور نگه داشتن آن از لوازم ياد شده است .

 

ج- كنترل ورود و خروج كنتراسپتيو ها

   با ثبت و نگهداري همه اطلاعات در دفاتر مربوطه ( در همه سطوح سيستم شبكه ) ميتوان از هم خواني دفاتر با موجودي ها و مقادير تحويلي و توزيع شده اطمينان حاصل نمود .انبار گرداني در دوره هاي مناسب نيز يك روش ديگر براي اطمينان از كنترل انبار ها است.

 

چ -  نگهداري كنتراسپتيو ها جدا از مواد قابل اشتعال و رعايت نكات ايمني

    بعضي از مواردي كه قابليت اشتعال بالايي دارند ( مانند الكل ) ممكن است كه در محل نگهداري كنتراسپتيو ها نگهداري شوند بايد فراورده هاي اين چنيني را جدا از كنتراسپتيو ها و نزديك به ابزار اطفاي حريق نگهداري نمود.

 

 

 

ح – نگهداري كنتراسپتيو ها 10 سانتيمتر بالاتر از سطح زمين و به فا صله 30 سانتيمتر از ديوار ها و كارتنهاي ديگر و رعايت حداكثر ارتفاع 250 سانتيمتر براي آنها

    با نگهداري محموله كارتن هاي كنتراسپتيو در روي پالت ها و يا در درون قفسه ها ( با ارتفاع 10 سانتيمتر ) ميتوان از آسيب احتمالي ناشي از ورود آب ، حيوانات جونده و خاك و گرد و غبار پيشگيري نمود. با حفظ فاصله 30 سانتيمتر از ديوارها و ساير كارتن هاي كنتراسپتيو بازديد از محموله ها ، تميز كردن فاصله بين آن ها و جريان يافتن هوا بين محموله ها امكان پذير مي گردد. امكان رفت و آمد در بين كارتن ها سبب مي شوند كه نظافت محموله ها ، خواندن بر چسب ها و مشخص كردن محموله هايي كه براساس تاريخ انقضاي مصرف بايد سريعتر توزيع شوند عملي تر باشد.

بديهي است كه در انبار هاي بزرگ پالت ها در مقايسه با قفسه بندي بيشتر قابل استفاده هستند .پالت ارزان قيمت بوده و با استفاده از آن حمل و نقل محموله هاي بزرگ براحتي انجام مي شود. استفاده از پالت بيشترين فضاي استاندارد را در مقايسه با فضايي كه اشغال مي كنند ، براي نگهداري محموله ها ايجاد مي كند . ارتفاع نگهداري محموله ها، چه با استفاده از پالت و چه بدون آن ، نبايد بيش از 250 سانتيمتر شود. نگهداري محموله هايي با ارتفاع بيش از اين سبب آ سيب به كارتن هاي رديف‌هاي پايين تر مي شود . همچنين نگهداري محموله ها با اين مقدار ارتفاع يا كمتر از اين سبب آسيب كمتر به پرسنل محل نگهداري كنتراسپتيو ها در صورت سقوط كارتن‌ها خواهد شد. بديهي است در واحد هاي ارائه دهنده خدمت ، استفاده از قفسه بهترين جايگزين پالت است . قفسه هاي فلزي بخاطر داشتن كارايي بهتر ، ايجاد فضاي بيشتر براي انواع كنتراسپتيو ها ، قابليت قفل شدن و نيز تخريب توسط موريانه ها از مقبوليت بيشتري بر خوردار است.

 

خ _ نگهداري كنتراسپتيو ها دور از سموم ، مواد شيميايي ، فايلهاي كهنه ، لوازم اداري و ساير داروهاي نا مربوط

    نزديكي كنتراسپتيو ها به سموم و ساير مواد شيميايي ممكن است سبب زود رس شدن تاريخ انقضاي كنتراسپتيو گردد ( زودتر از تاريخ تعيين شده بر بسته بندي ها ). فايل هاي كهنه و لوازم اداري اگر چه آسيب مستقيمي را ايجاد نمي كنند ولي مي توانند سبب مسدود شدن راههاي عبور و مرور و كم شدن دسترسي به محموله ها شوند. نگهداري جداگانه كنتراسپتيو ها ، دسترسي به آنها را آسانتر مي كند.

 

د – چيدن كارتن ها به گونه اي كه علامت هاي نشانه به سمت بالا قرار گرفته و بر چسبهايي كه مشخص كننده محتويات ، تاريخ انقضا و تاريخ توليد هستند به راحتي قابل مشاهده باشند.

    ضروري است كه كنتراسپتيو هايي كه تاريخ انقضاي آنها زودتر فرا مي رسد بدون توجه به تاريخ ورود و در اولين فرصت ممكن توزيع شوند. اگر كارتن‌هاي كنتراسپتيو ها فاقد بر چسب‌هاي نوع محتويات و تاريخ هاي توليد و انقضا باشند بايد با استفاده از ماژيك‌هاي درشت ، همه مشخصه هاي پيشگفت را بر روي كارتن ها به گونه اي كه  براحتي قابل خواندن باشد ، نوشت . در نگهداري محموله ها بايد به نكاتي كه توليد كننده ها ذكر مي كنند دقت شود. براي مثال عدم رعايت جهت قرار گرفتن كارتن ها ، مي تواند استفاده از آمپولهاي ( ويال هاي ) DMPA را با مشكل مواجه سازد

 

 

ذ – چيدن محموله ها به گونه اي كه شمارش ، توزيع زودتر محموله  هايي كه تاريخ انقضاي آنها زودتر فرا مي رسد و ساير اقدامات لازم براحتي عملي باشد.

    ضمن قابل مشاهده نگهداشتن مشخصات ذكر شده ، محموله ها بايد بگونه اي نگهداري شوند كه توزيع محموله هايي كه زودتر تاريخ انقضاي آنها فرا مي رسد ممكن باشد . متأسفانه در بسياري از موارد، محموله ها بر اساس تاريخ ورود ، طبقه بندي مي شوند.

    اگر چه اين امر در بسياري از موارد مي تواند كمك كننده باشد ولي عموميت ندارد . بايد طبقه بندي محموله ها به گونه اي انجام شود كه محموله هايي كه تاريخ انقضاي آنها زودتر فرا مي رسد، زودتر تحويل و توزيع شوند . در هر فعاليت انبار گرداني نيز بايد اين امر را مد نظر قرار دهد.

   در واحد هاي ارائه خدمت نيز كنتراسپتيو هاي با تاريخ انقضاي زودتر بايد در جلوي قفسه ها قرار گرفته و كنتراسپتيو هاي با تاريخ انقضاي ديرتر در زير يا پشت سر آنها قرار گيرند. اين كار دسترسي به كنتراسپتيو هايي كه تاريخ انقضاي انها زودتر فرا مي رسد را آسانتر مي كند .

    بديهي است كه هدف اصلي اين است كه كنتراسپتيو به متقاضي تحويل گردد و بنابر اين بايد از منقضي شدن تاريخ مصرف آنها در قفسه ها جلوگيري شود.

 

ر- جدا سازي و امحاي كنتراسپتيو ها ي غير قابل مصرف در سريعترين فاصله ممكن زماني

   توزيع كنتراسپتيو ها ي تاريخ گذشته و كنتراسپتيو هايي كه بزودي تاريخ آنها سپري خواهد شد ، اقدامي اشتباه و پر هزينه است . در اين صورت نه تنها مراكز ارائه خدمت و متقاضيان خدمت محصولات غير قابل مصرف را تحويل مي گيرند ، بلكه منابع و اعتبارات مالي قابل توجهي نيز در جريا ن حمل و نقل ، نگهداري و جابجايي محصولات غير قابل استفاده از بين خواهد رفت. براي پرهيز از اين مشكل بايد مكاني را در محل نگهداري كنتراسپتيو ها براي نگهداري محصولات تاريخ گذشته يا آسيب ديده در نظر گرفت و در كوتاهترين فرصت ممكن نسبت به امحاي آنها اقدام نمود . در امحا ، قوانين مربوطه نيز بايد همواره مد نظر قرار گيرد .

 

 

شرايط اختصاصي نگهداري كنتراسپتيو ها    

 

    ضمن رعايت شرايط عمومي نگهداري كنتراسپتيو ها ، كيفيت كنتراسپتيو ها تابع شرايط خاصي بوده كه به دو دسته عمومي و اختصاصي تقسيم مي شوند.

 

    شرايط عمومي شرايطي هستند كه با چشم قابل مشاهده بوده و در صورت وجود آنها ، مطلوب بودن كيفيت كنتراسپتيو ها زير سؤال خواهد رفت . اين شرايط عبارتند از :

  1. آسيب فيزيكي به كارتن كنتراسپتيو ها
  2. آسيب فيزيكي به جعبه هاي داخل كارتن
  3. آسيب فيزيكي به بسته بندي ها ( بسته هايي كه به متقاضي خدمت تحويل مي شود)
  4. بر چسب زني نادرست ، ناقص يا نا خوانا

بديهي است كه در صورت وجود هر كدام از شرايط فوق ، انجام بررسي‌هاي بيشتر براي اطمينان از مطلوب بودن كيفيت كنتراسپتيو ها ضروري است.

شرايط اختصاصي شرايطي است كه تابع كنتراسپتيو بوده و به دو دسته قابل مشاهده با چشم و نيز ساير شرايط

مورد نياز تقسيم بندي مي شوند. اين شرايط براي كنتراسپتيو مختلف بشرح جداول صفحه هاي بعد هستند :

 

 

DMPA

 

 

توضيحات اختصاصي

شرايطي كه كيفيت را زير سؤال خواهد برد

  • با توجه به تغيير اندازه ذرات ماده موثره DMPA در مواجهه با دماي بالا، آمپولها  (ويال ها ) بايد دور از نور مستقيم خورشيد نگهداري شده و دماي  آنها متناسب با دماي اتاق بوده و در محدوده 5-25 درجه سانتيگراد شود.

 

  • با توجه به اينكه رسوب ماده موثره در گردنه آمپول ( ويال )مي تواند كشيد ن محلول را به داخل سرنگ و در نتيجه تزريق را با مشكل مواجه سازد ، بايد همواره آنها را در حالت ايستاده و در حالتي كه سر آمپول ( ويال ) رو به بالا قرار گيرد ، نگهداري نمود.
  • وجود اجسام خارجي در درون ويال ياآمپول

 

  • مشخص نبودن نام توليد كننده

 

  • در صورت مشاهده رسوب ماده موثره بر بدنه ويال يا آمپول پس از تكان دادن شديد، اين محصول غير قابل مصرف تلقي مي گردد.

 

CONTRACEPTIVE

 

قرصهاي خوراكي پيشگيري از بارداري

توضيحات اختصاصي

شرايطي كه كيفيت را زير سوال خواهد برد

  • قرصهاي خوراكي پيشگيري از بارداري بايد دور از نور مستقيم خورشيد و در محل خنك نگهداري شوند.
  • دماي محل نگهداري قرص‌ها بايد مطابق توصيه توليد كننده تنظيم گردد.
  • نبايد در زمان تحويل قرص ها به مراكز ارائه خدمت ، انواع مختلف قرص ها را در يك بسته بندي قرار داد.
  • وجود اجسام خارجي در بسته بندي ها
  • وجود قرص هاي شكسته و تغيير رنگ يافته
  • وجود بليستر هايي با قرص هاي ناقص يا خانه هاي خالي
  • علائمي كه نشان دهنده غير قابل مصرف بودن قرص باشد، مانند : وجود لكه هاي قهوه اي رنگ ، پودر شدن و خميري بودن قرص ها

 

 

 

CONDOM

توضيحات اختصاصي

شرايطي كه كيفيت را زير سوال مي برد

  • كاندوم بايد دور از نور مستقيم آفتاب يا لامپهاي مهتابي نگهداري شود.

 

  • كاندوم نبايد در دماي بالا ( بيش از 40 درجه سانتيگراد )، نزديك به وسايل گرم كننده ، رطوبت يا موتور هاي الكتريكي قرار گيرد.

 

  • تاريخ انقضاي درج شده بر روي بسته بندي كاندوم براي شرايط ايده ال نگهداري تعيين شده است . بهتر است در صورت عدم وجود شرايط نگهداري مناسب ( مطابق با موارد گفته شده ) از نگهداري استوك هاي طولاني مدت كاندوم خودداري بعمل آيد.

 

  • همواره بايد به مشخص بودن تاريخ انقضا و تاريخ توليد بر روي بسته بندي ها دقت شود.

 

  • در كاندوم هايي كه داراي مواد اسپرم كش مي باشند تاريخ انقضاي اسپرم كش ها بايد بعنوان تاريخ انقضاي محصول مد نظر قرار گيرد .
  • وجود اجسام خارجي در درون بسته بندي ها

 

 

  • نشت ماده لو بريكانت

 

 

 

  • بايد در نظر داشت كه ممكن است كاندوم بدون وجود شرايط قابل  مشاهده نيز غير قابل مصرف گردد.

 

 

 

 

 

 

 

IUD

توضيحات اختصاصي

شرايطي كه كيفيت را زير سوال مي برد

 

  • تاريخ انقضاي هر آي – يو- دي بر بسته بندي آن درج شده است كه بايد هنگام مصرف مد نظر قرار گيرد .

 

  • در زمان مصرف بايد به سالم بودن بسته بندي توجه شود.

 

  • آي - يو- دي بايد دور از نور مستقيم خورشيد و رطوبت نگهداري شود و دماي محل نگهداري 30-15درجه سانتيگراد باشد.

 

  • گاهي اوقات مس آي-يو- دي تيره مي شود كه دليل خراب بودن بسته بندي و يا غير قابل مصرف بودن آي-يو-د ي نيست.

 

  • تاريخ نگهداري آي- يو- دي را بايد جداي از مدت زمان مصرف در نظر گرفت. براي مثال يك آي- يو – دي با تاريخ انقضاي 7 سال ، در هر زماني ازاين مدت 7 ساله در درون رحم قرار گيرد تا 10 سال پس از آن اثر بخشي خواهد داشت.

 

  • در صورت وجود علائمي بر روي بسته بندي آي- يو- دي كه نشان دهنده تماس بسته بندي با آب باشد ، استريليتي محصول مورد ترديد قرار گرفته و آ ن را غير قابل استفاده مي كند.

 

  • وجود جسم خارجي در بسته بندي هاي آي- يو- دي

 

  • نبودن بروشور اطلاعات ، نحوه كار گذاري يا نام توليد كننده

 

  • كم يا اضافه بودن قطعات در درون بسته بندي

 

 

  • وجود قطعاتي كه داراي شكل استاندارد باشند.

 

 

 

 

 

 

1-1-                     دستورالعمل اجرايي داخلي امور دارويي

 

 

با توجه به بازديدهاي بعمل آمده در سال جاري ، جهت حفظ نقاط قوت و تبديل نقاط ضعف به نقاط قوت و ارتقاء كيفيت امور،نسبت به تهيه دستورالعمل اجرايي داخلي امور دارويي اقدام گرديد.  دستورالعمل حاضر به منظور جهت دادن به مديريت امور دارويي  در مراكز بهداشت تحت پوشش معاونت بهداشتي بوده و فتح بابي براي بررسي فرآيندهاي جاري و تلاش براي كيفي تر كردن خدمات است كه  شامل بخشهاي ذيل مي باشد:                     

1-    شرايط فيزيكي داروخانه

2-     وضعيت پرسنل

3-     گردش كار امور دارويي مركز بهداشت و داروخانه هاي مراكز بهداشتي درماني

ضمنا“ازرؤساي محترم ومسئولين امورداروئي مراكزانتظارمي رودپيشنهادها،مشكلات اجرائي احتمالي وهمچنين برنامه ريزي زمان بندي شده مركزدرخصوص مواردي كه اجراي آنها نيازبه زمان طولاني تري داردرادراسرع وقت به معاونت بهداشتي ارسال نمايند.

 

 

1-2-                     شرايط فيزيكي داروخانه

 

1-     فضاي  مورد نيازبراي داروخانه حدود 20  مترمربع(بااحتساب انباري ) مي باشد .

2-     داروخانه بايد از تهويه مناسب برخوردار باشد يعني هوا در آن جريان داشته باشد .

3-     دماي مناسب براي داروخانه حدود 20 تا 25 درجه مي باشد .

4-     رعايت نظافت داروخانه الزامي است . به هيچ عنوان نبايد قفسه هاي دارويي گرد و خاك داشته باشد .

5-     قفسه هاي دارويي ازجنس  فلز بدون زنگ زدگي و يا چوب رنگ روغن شده و قابل شستشو، به ارتفاع هر طبقه حدود 40 سانتي متر و عمق 30 سانتي متر باشد . حداقل فضاي قفسه بندي شده براي داروخانه هاي فاقد انبار، به ابعاد 6 متر طول و 2 متر ارتفاع و براي داروخانه هاي فاقد انبار 4 متر طول و 2 متر ارتفاع مي باشد . در صورتيكه داروخانه داراي انبار باشد قفسه بندي انبار و استفاده از پالت براي كف انبار و تهويه مناسب براي آن ضروريست .

6-     وجود پيشخوان مجاور به دريچه تحويل، به صورت قفسه بندي شده جهت قرار دادن داروهاي پرمصرف ، ضروري  مي باشد ، كه  ابعاد آن به طور تقريبي بطول 5/1 ، عرض 5/0 و ارتفاع 6/1 متر درنظرگرفته شده كه ممكن است  با توجه به ابعاد داروخانه تغيير كند  .

7-     ديوارهاي داروخانه حداقل 5/1 مترسنگ شده ، وكف آن از جنس سنگ ، موزائيك و يا كفپوش و قابل شستشو باشد .

8-      داروخانه بايد دريچه تحويل دارو داشته و درب داروخانه در تمام ساعات فعاليت بسته باشد.

9-      درب داروخانه بايد قفل سوئيچي و پنجره ها نيز حفاظ ايمني داشته باشند .

10- وجود كپسول آتشنشاني براي مركز ضروريست و پرسنل داروخانه بايد از شارژ بودن آن مطمئن بوده ، روش  استفاده  آنرا نيز بداند .

 

 

 

1-3-                     وضعيت پرسنل

 

1-     ضروريست پرسنل داروخانه ساعت ورود وخروج خود را با امضاء دردفتر حضور وغياب مركز بهداشتي درماني ثبت نمايد .

2-     ضروريست پرسنل داروخانه وضعيت ظاهري مناسب داشته و ملبس به روپوش سفيد باشد .

3-     يك نفر دارويار و يا يك تكنسين دارويي مي توانددريك شيفت كاري روز،خدمات نسخه پيچي حدود 32 نسخه بهداشتي ودرماني را با رعايت عناصركيفي خدمت ، ارائه نمايد.

4-     ضروريست پرسنل داروخانه برخورد مناسب با مراجعين داشته و در زمان تحويل دارو توصيه هاي لازم را به بيمار گوشزد نمايد .

 

1-4-                     گردش كار امور دارويي مركز بهداشت و داروخانه هاي مراكز بهداشتي

 

خريدكليه داروهاي درماني ،داروهاي خريداري بهداشتي و خانه هاي بهداشت براساس ليست داروهاي مراكزبهداشتي درماني مصوبه وزارت متبوع به عهده مراكزبهداشت شهرستانها مي باشد.

به منظور پيشگيري از انقضاء تاريخ مصرف داروهاي موجود ، علاوه بر رعايت بررسي كارشناسي در پيش بيني خريد ، رياست مركز بهداشت مجاز است در مورد جابجائي داروهاي مازاد برمصرف ، با صلاحديد مسئول امور داروئي و امور مالي مركز،وبارعايت مقررات مالي اقدام نمايد. ضمنا“اعلام دلايل مازاد شدن ، و همچنين نتيجه اقدامات صورت پذيرفته به معاونت بهداشتي ضروري مي باشد.

ضروريست آمار و دفاتر داروخانه به روز ، درست و بدون خط خوردگي تنظيم گردد و كليه آمار و دفاتر با خودكار نوشته شود و چنانچه اشتباهي درثبت پيش آيد روي عدد يا كلمه مربوطه خط كشيده و درست آن را كنارش ثبت و درذيل همان صفحه مورد اصلاح شده ، با امضا تائيدگردد .

مراحل درخواست دارو :

-         چنانچه دوره توزيع داروبه صورت سه ماهه فرض شود ضروريست درخواست دارويي توسط مركز بهداشتي درماني ، خانه بهداشت و پايگاهها حدود يك ماه قبل تنظيم گردد . اين درخواست بايد شرايط ذيل را داشته باشد :

        الف) موجودي اول دوره

ب) مصرفي طي دوره

ج) موجودي در زمان تنظيم درخواست

د) مورد نياز دوره بعدي بااحتساب حدوديك ماه ونيم ذخيره

ه) امضاء مسئول داروخانه ورئيس مركز (در مراكز بهداشتي درماني) ، بهورز ورئيس مركز روستايي (در مورد خانه هاي بهداشت) و مسئول پايگاه ورئيس مركزبهداشتي درماني  (در مورد پايگاهها)

و)تنظيم درخواست در دو نسخه به منظورنگهداري نسخه دوم درواحددرخواست كننده .

در مركز بهداشت و يا درستاد مناطق  مسئول امور دارويي درخواستها  را  بررسي

 مي نمايد كه يكي از حالات زير اتفاق مي افتد :

الف) مقدار درخواست شده موردتائيد بوده و دارو مطابق بادرخواست تحويل مي گردد.

ب) مقدار درخواست شده موردتائيدبوده ولي بدليل محدوديت موجودي انبار بخشي از نياز تحويل مي گرددكه در اينصورت ضروريست باقيمانده نياز پس از تامين تحويل گردد .

ج) مقدار درخواست شده موردتائيدنبوده كه دراين صورت مقدارتحويلي با نظر كارشناسي تعيين و اين نكته درحواله و درخواست باعلامت اختصاري       (ك)(كارشناسي )مشخص مي گردد .

پرسنل داروخانه مركز بهداشتي درماني ، خانه بهداشت و پايگاهها ،پس ازمقايسه تعداد و مقدار اقلام تحويلي با درخواست وثبت كسري تحويلي را در  كنار مقدار درخواست شده ، مغايرتها را به سرپرست مركزگزارش داده  و جهت پيگيري بند ب  موظف به ارسال نامه به مركز مي باشند . چنانچه  دارو به مقدار درخواست شده تحويل گرديده ولي در سطح محيطي اشكالي در برآوردتشخيص داده شود  و يا بدليل تغيير شرايط داروي بيشتري مورد نياز است مورد را بصورت درخواست متمم به مركز اعلام نمايند . هر چند محدوديتي در تعداد اقلام و دفعات درخواست متمم وجود ندارد ولي محدود بودن تعداد اقلام و دفعات درخواست متمم يكي از ويژگيهاي برآورد نياز درست مي باشد.

 ضروريست داروهاي مازاد بر مصرف واحدها شش ماه قبل از انقضاء تاريخ مصرف جهت جابجائي در مراكز بهداشتي درماني تحت پوشش ، به امور دارويي مركز بهداشت اعلام گردد در غير اينصورت سرپرست مركز بهداشتي درماني و مسئول داروخانه ، مسئول انقضاء تاريخ مصرف  داروها خواهند بود .

                     

به منظور جابجائي داروهاي مازاد بر مصرف درسطح ساير دانشگاهها / دانشكده ها ضروريست اين داروها توسط مركز بهداشت شهرشتان ده ماه قبل از انقضاء تاريخ مصرف ، جهت اعلام به معاونت سلامت وزارت متبوع ، به معاونت بهداشتي اعلام گردد (با توجه  به  نمابر شماره 201/ 9ب  مورخ  20/4/80  معاونت محترم  سلامت  وزارت متبوع ) .

آمار نسخ داروخانه  در  5  روز اول ماه به مركزبهداشت  اعلام شود .

بازديد مسئول امور دارويي مركزبهداشت شهرستان  و يا بازديد ستادي گروهي از فعاليت داروئي  خانه هاي  بهداشت ، پايگاههاي بهداشتي ، مراكزبهداشتي درماني   و ...  بر اساس چك ليست انجام شود، مگر در مواقعي كه بررسي يك مورد ويژه ضرورت داشته باشد .  بازديدكننده موظف به درج مهمترين نكات و ارزيابي خود از بازديد، در دفتر بازديد مركز مي باشد .پس از تهيه گزارش در خصوص موارد نقص، مسئول برطرف كننده نقص و زمان رفع آن تعيين و طي نامه اي با امضاء رياست مركز بهداشت  شهرستان به ايشان اعلام و نتيجه پس از پايان مهلت، بررسي شده و درصورت رفع نقص،خاتمه يافتن مورد در گزارش بازديد منعكس شود . بطور خلاصه كليه مراحل بازديد اعم از گزارش ، پسخوراند و پيگيري بايد بصورت كتبي انجام و كليه بازديدهاي بعمل آمده بصورت ماهيانه مطابق جدول پيوست به معاونت ارسال گردد .

درمراكزبهداشتي درماني كليه داروها و وسايل بهداشت خانواده بايد از طريق داروخانه به گيرندگان خدمت تحويل گردد. تحويل مستقيم اين اقلام درخانه هاي بهداشت ، پايگاههاي بهداشتي ازطريق بهورز و يا پرسنل بهداشت خانواده به اعتبار ومسئوليت نظارتي مسئول داروخانه مركزبهداشتي درماني مربوطه مي باشد.

 آمار سه ماهه دارويي مطابق با فرم ارسالي از سوي وزارت متبوع در دوازده روز اول سه ماهه بعد و آمار نسخ حداكثرتا روز دوازدهم  ماه بعد به معاونت ارسال گردد ولذا ضروريست آمارنسخ داروخانه ها درپنج روز اول ماه بعد به مركز بهداشت شهرستان اعلام گردد .

دردي ماه  هرسال اقدام لازم  نسبت به برآورد نياز ساليانه بصورت دو نيمسال به عمل آمده و يك نسخه از آن بصورت قيمت دار به معاونت بهداشت ارسال گردد.

 اگر امكان دو پرسنلي كردن داروخانه هست به داروخانه هاي با مراجعين بيشتر اولويت داده شود (براساس آمار نسخ ماهيانه).

 ضروريست درپايان هر ماه آمار كليه نسخ بهداشتي درماني صادره ، توسط بخش صادركننده (پزشك ،دندانپزشك ،بهداشت خانواده و......) بصورت كتبي به داروخانه اعلام و سابقه آن در بخش صادركننده و داروخانه نگهداري شود .

اطلاعات موجودي ، مصرفي ، نياز واحد پيشگيري و مبارزه با بيماريها در مورد داروهاي مربوطه (داروهاي ضد سل ، ضد مالاريا و ...) كه از طريق واحد بيماريها در اختيار بيماران قرار داده مي شود به واحد امور دارويي مركز بهداشت  اعلام گردد . چنانچه داروهاي فوق الذكر از طريق مركز بهداشتي درماني در اختيار بيماران قرار مي گيرد ضروريست گردش كار آن همانند ساير دارو ها از طريق داروخانه انجام شود . واضح است كه اينگونه نسخ حكم نسخ بهداشتي را داشته و همان توضيحات در مورد آمار آنها صادق و لازم الاجراست .

داروهاي تاريخ گذشته واحدها بلافاصله از قفسه داروئي خارج ، وحداكثردرپايان همان ماه صورتجلسه شده ، از دفتر خارج و طي نامه به مركز بهداشت اعلام گردد . امور دارويي مركز بهداشت  موظف است حداكثرتا پايان هرفصل جهت اخذ مجوز امحاء با معاونت پشتيباني مكاتبه، ونسبت به امحاء، اقدام نمايد . ارسال رونوشت مكاتبات ،و همچنين  ليست  اقلام، با ذكر علت انقضاءتاريخ مصرف به معاونت بهداشتي ضروري مي باشد .

تشكيل جلسات ماهيانه آموزشي وبررسي مشكلات ،جهت پرسنل داروخانه ها،خانه هاي بهداشت وپايگاههاي بهداشتي توسط مسئول امورداروئي مراكزبهداشت شهرستانها ضروري مي باشد. متولي جلسات مسئولين داروخانه ها واحد داروئي مركز بهداشت بوده،ولي درمورد جلسات پرسنل پايگاههاي بهداشتي و خانه هاي بهداشت ، بخشي از زمان جلسات ماهيانه مسئولين فني مراكز وپايگاههاي بهداشتي وهمچنين جلسات ماهيانه  بهورزان به بررسي مشكلات و بازآموزي داروئي اختصاص داده شود.  

 ضروريست نسخ آزاد  به صورت  دو برگي صادرگرديده ، برگ دوم آن و همچنين  برگ چهارم نسخ بيمه درداروخانه بايگاني شود.  نسخ بهداشتي نيز طبق فرم ارسال شده از سوي اين معاونت به صورت دو برگي  صادرگرديده  ، نسخه دوم آن در بخش صادركننده و نسخه اول درداروخانه  بايگاني شود . نسخ هر سال در سه ماهه دوم سال بعد قابل امحا خواهد بود.

ضروريست برگ چهارم نسخ بيمه و همچنين برگ دوم ساير نسخ  خوانا باشد كه درغيراين صورت پرسنل داروخانه موظف است از پيچيدن نسخه خودداري نمايد .

ضروريست ترالي اورژانس واحد تزريقات مركز بهداشتي درماني به داروهاي اورژانس تجهيزگردد . ميزان موجودي ،مصرفي و كنترل تاريخ انقضاء داروها تحت نظر مسئول داروخانه بوده و ميزان درخواست دارو ازمركز بهداشت ، با نظر مسئول داروخانه و با تائيد رئيس مركز بهداشتي درماني مي باشد.

در داروخانه ها،پايگاههاي بهداشتي وخانه هاي بهداشت كليه دستورالعمل هاي مرتبط         با امور داروئي ، نسخه دوم كليه مكاتبات،آمار،حواله ها و درخواستها به تفكيك وبه طورمنظم  بايگاني گردد .

25- داروها بر اساس كد دارويي يا اشكال دارويي در قفسه چيده شوند . ترتيب چيدن داروها طوري باشد كه  داروهاي تاريخ نزديك جلوتر قرار داده شوند .

26-  شكايت از عوارض جانبي و يا مشاهده تداخل دارويي درنسخ به طور ماهيانه به امور دارويي مركز بهداشت گزارش گردد .

27-  پايش ثبت اطلاعات مورد نياز جهت جمع بندي انبارگرداني توسط مسئول مركز بهداشتي درماني ومسئول امور داروئي  براي جلوگيري ازبروزهرگونه مشكل احتمالي ضروري بوده ومهلت جمع بندي اطلاعات انبارگرداني پايان ارديبهشت مي باشد.

28- نوشت افزار وفرمهاي آماري به مقدار كافي در اختيار پرسنل داروئي گذاشته شود.

29-  كاركنان مركز بهداشتي درماني روستايي ، شهري ، خانه بهداشت و پايگاهها در هر ماه مي توانند با ارائه دفترچه بيمه حداكثراز يك نسخه بدون پرداخت فرانشيز براي خود، همسر ، فرزندان ويا پدر و مادر برخوردار گردند .

30- ضروريست نوشت افزارو فرمهاي آماري به مقدار كافي درداروخانه موجود باشد .